WIELKI TYDZIEŃ

Czterdziestodniowy Wielki Post, liczony od Środy Popielcowej, zamykany jest obchodami liturgii Wielkiego Tygodnia. Wielki Tydzień, który w tradycji chrześcijańskiej pojawił się dopiero w IV wieku, rozpoczyna Niedziela Palmowa, a kończą nieszpory Wielkiej Niedzieli, zamykające Triduum Paschalne.

W pierwszych dniach Wielkiego Tygodnia Kościół nie dopuszcza obchodów żadnych świąt. Czytania mszalne przypominają kolejne epizody: wypędzenie kupców ze świątyni, ostatnie dyskusje Jezusa ze starszyzną żydowską, decyzję Sanhedrynu o konieczności zgładzenia "człowieka, który czyni wiele znaków" (J 11,47), wezwanie do czujności.

Poszczególne odłamy chrześcijaństwa wyształciły własną bogatą obrzędowość związaną z okresem Wielkiego Tygodnia. Również w tradycji ludowej i regionalnej Wielki Tydzień zachował wiele zwyczajów.

Poniedziałek, wtorek i środa Wielkiego Tygodnia są dniami w sposób szczególny poświęconymi pojednaniu.

W tradycji katolickiej w Wielką Środę gasi się świece na ołtarzu, kościół staje się domem żałoby.

W Wielki Czwartek milkną dzwony, które zastępuje teraz klekotanie kołatek. Najważniejszym okresem roku liturgicznego i Wielkiego Tygodnia jest Triduum Paschalne.

Obejmuje ono czas od wieczornej mszy w Wielki Czwartek i trwa do nieszporów w Niedzielę Zmartwychwstania.

Niedziela Palmowa

Wielki Tydzień rozpoczyna się w atmosferze triumfu. Wszyscy czterej ewangeliści pozostawili opis radosnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. Zmierzając ku miastu od strony Góry Oliwnej, Jezus dosiadł osiołka, a tłum witający Syna Bożego rozścielał na drodze płaszcze i gałązki drzew. Spełniło się zatem starotestamentowe proroctwo Zachariasza, który zapowiadał: "Oto Król twój idzie do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny - jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy" (Za 9,9).

Liturgia Kościoła nawiązuje ściśle do wydarzeń sprzed bez mała dwóch tysięcy lat. Zamiar ten potwierdzony był już w dokumentach z IV wieku, które zawierały opis zwyczaju, kultywowanego wówczas w Jerozolimie: patriarcha dosiadający osła wjeżdżał do miasta drogą, opisaną w Piśmie Świętym.

Współczesne obrzędy Niedzieli Palmowej zaczynają się również od uroczystej procesji.

Kapłan, odziany w czerwoną kapę, w towarzystwie ministrantów podchodzi do ołtarza, obszedłszy wcześniej świątynię (na zewnątrz lub tylko wewnątrz).
W chwili tej odśpiewuje się jedną z pieśni, powtarzających biblijny okrzyk: "Hosanna na wysokości", "Hosanna Synowi Dawidowemu".

Wierni przynoszą w tym dniu tzw., palmy - w Polsce są to najczęściej witki wierzbowe z baziami. W niektórych regionach przygotowuje się także okazałe, kilkumetrowe palmy, wykonane z gałązek przystrojonych ciasno ułożonymi suchymi kwiatami i różnobarwnymi wstążkami.

Obyczaj poświęcania palm wprowadzono do liturgii dopiero w XI wieku; ceremonii tej dokonuje się zwykle tuż przed odczytaniem Ewangelii.

Fragment, przeznaczony na Niedzielę Palmową, zwaną też w tradycji ludowej Niedzielą Kwietną, przedstawia co roku opis Męki Pańskiej, zaczerpnięty z Ewangelii według św. Mateusza, Marka lub Łukasza.

Aby ułatwić wysłuchanie długiego urywka i podkreślić dramaturgię wydarzeń Ewangelia odczytywana jest często z podziałem na role.
Tego samego dnia można niekiedy obejrzeć - nieliczne już dzisiaj - amatorskie widowiska pasyjne. Triumfalne przybycie Chrystusa do Jerozolimy wiąże się z coraz bliższym czasem Jego ukrzyżowania.

Wielki Czwartek

Przed południem we wszystkich kościołach katedralnych odprawiana jest tzw. msza krzyżma (olej poświęcony podczas tej mszy świętej nazywa się w języku łacińskim chrisma.
Liturgii tej przewodniczy biskup. Koncelebrują księża, reprezentujący całą diecezję; odnawiają oni swe przyrzeczenia złożone w czasie święceń kapłańskich. Podczas mszy poświęcone zostają oleje, potrzebne do udzielania sakramentów oraz do konsekracji kościołów lub naczyń liturgicznych.

W pozostałych świątyniach odprawia się w Wielki Czwartek tylko jedną, wieczorną mszę z udziałem wszystkich miejscowych kapłanów. Jest to tzw. msza Wieczerzy Pańskiej, która rozpoczyna przeżycia Triduum Paschalnego.

Liturgia eucharystyczna Wielkiego Czwartku upamiętnia wydarzenia z Wieczernika - moment ustanowienia Najświętszego Sakramentu - przeistoczenia chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa. Podczas tej Najświętszej Ofiary wspominamy ustanowienie Eucharystii i sakramentu kapłaństwa.

Po uroczystej komunii świętej wiernych Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do specjalnie przygotowanej tzw. kaplicy adoracji.

Obrzęd ten, zrytualizowany w XII wieku, zapowiada przeżycia, związane bezpośrednio z misterium Męki Pańskiej. Polska tradycja religijna nazywa omawianą ceremonię przeniesieniem do ciemnicy, symbolizującej trudny czas Chrystusowej modlitwy w Ogrójcu, a przede wszystkim zniewagi doznawane podczas przesłuchania.

Gaśnie wieczna lampka, płonąca przez cały rok przy tabernakulum.

Już wcześniej, po odśpiewaniu na początku mszy Wieczerzy Pańskiej hymnu Chwała na wysokości Bogu, milkną dzwony i dzwonki, a niekiedy również organy. Dzwonki zastępuje się stukotem drewnianych kołatek.

Na znak osamotnienia Chrystusa, opuszczonego przez najbliższych, z ołtarza zdejmuje się obrusy. Zwyczaj ten pochodzi z czasów, gdy do sprawowania mszy używano przenośnych stołów; nieco później, do przełomu VII i VIII wieku, obrusy pozostawały na ołtarzu tylko podczas liturgii. Gest obnażenia ołtarzy (łacińskie denudatio altaris) przypomina również upokarzający epizod, poprzedzający moment ukrzyżowania Chrystusa - obdarcie z szat.

Triduum Paschalne

Święte Triduum Paschalne (dawniej nazywane Triduum Sacrum) to Wielki Piątek, Wielka Sobota i Wielka Niedziela Zmartwychwstania. Wielki Czwartek jako dzień jest normalnym wielkopostnym dniem. Dopiero Mszą Świętą Wieczerzy Pańskiej w czwartkowy wieczór, teologicznie należącej do Wielkiego Piątku, kończy się Wielki Post, a rozpoczyna Triduum.

    czytaj dalej     . . .          



    Wielki Post          

    Wielki Tydzień          

    Triduum Paschalne          

    Tradycja i zwyczaje          

    Symbolika          

do górydo góry

© Copyright 2005 by Ritt&Leo ® - kontakt: webmaster@grzegorzki.vbiz.pl